Ernst Wilimowski – kỷ lục gia World Cup từng bị gọi là kẻ phản bội

 

Kẻ du mục từ vùng Thượng Silesia

Ernst Wilimowski sinh ngày 23 tháng 6 năm 1916 tại Kattowitz, khi đó thuộc Đức. Tên khai sinh của ông là Ernst Otto Prandella. Cha ông, một lính Đức, hy sinh ở Mặt trận phía Tây trong Thế chiến I. Mẹ ông tái hôn với Roman Wilimowski, một người Ba Lan. Năm 13 tuổi, ông được cha dượng nhận làm con nuôi và mang họ Wilimowski.

                                                         Kẻ du mục từ vùng Thượng Silesia

Thượng Silesia là vùng biên giới pha trộn văn hóa Đức-Ba Lan. Sau Thế chiến I, Hòa ước Versailles dẫn đến cuộc trưng cầu dân ý năm 1921 (60% chọn Đức, 40% chọn Ba Lan). Hội Quốc Liên phân chia khu vực, trao phần giàu tài nguyên gồm Kattowitz cho nước Ba Lan. Do đó, Wilimowski trở thành công dân Ba Lan, nhưng ở nhà ông nói tiếng Đức và ngoài đường dùng phương ngữ Silesia. Mẹ ông cho ông học mẫu giáo và tiểu học của Đức.

Chính bản sắc pha trộn khiến Wilimowski tự nhận mình là người Silesia, không thuần Đức hay Ba Lan. Nhà sử học Diethelm Blecking nhận xét cuộc đời ông phản ánh lịch sử đầy biến động của vùng biên giới.

Sự nghiệp rực rỡ cùng Ba Lan từ Ruch đến World Cup 1938

Wilimowski bắt đầu sự nghiệp tại lò đào tạo trẻ của 1. FC Kattowitz, một câu lạc bộ Đức tại Silesia. Năm 1934, anh chuyển đến Ruch Chorzów (khi đó là Ruch Wielkie Hajduki) và nhanh chóng trở thành cầu thủ ghi bàn xuất sắc nhất giải vô địch Ba Lan. Trong 88 trận cho Ruch, anh ghi 112 bàn, ba lần đoạt danh hiệu Vua phá lưới (1934, 1936, 1938) và bốn chức vô địch quốc gia. Một kỷ lục khó tin: ngày 21/5/1939, anh ghi 10 bàn chỉ trong một trận đấu.

                                     Sự nghiệp rực rỡ cùng Ba Lan từ Ruch đến World Cup 1938

Trên đấu trường quốc tế, Wilimowski thi đấu 22 trận khoác áo đội tuyển Ba Lan và ghi 21 bàn. Đỉnh cao là World Cup 1938 tại Pháp, nơi anh đối đầu với Brazil. Dù Ba Lan thua 5-6 sau hai hiệp phụ, riêng Wilimowski trở thành cầu thủ đầu tiên có 4 pha lập công trong một trận World Cup. Trận cuối cùng anh thi đấu cho đội tuyển Ba Lan diễn ra ngày 27/8/1939, chỉ vài ngày trước khi Thế chiến II bùng nổ: anh lập hat-trick giúp Ba Lan thắng Hungary 4-2.

Bước ngoặt chiến tranh khi khoác áo Đức Quốc xã

Tháng 9 năm 1939, khi xe tăng Đức tiến vào Ba Lan, cuộc đời Ernst Wilimowski bước sang một chương hoàn toàn khác. Chế độ chiếm đóng cấm người Ba Lan tham gia thể thao, đồng nghĩa sự nghiệp bóng đá của anh chấm dứt. Giải pháp duy nhất là ký vào Volksliste, danh sách người gốc Đức. Với dòng máu Silesia, ông đủ điều kiện trở thành Volksdeutsche và nhận quốc tịch Đức. Đây được xem là quyết định sinh tồn hơn là chính trị khi đất nước bị chiếm đóng.

                                           Bước ngoặt chiến tranh khi khoác áo Đức Quốc xã

Từ năm 1941 đến 1942, Wilimowski thi đấu cho đội tuyển Đức, ghi 13 bàn sau 8 trận – hiệu suất gần 2 bàn mỗi trận. Hậu quả đến sau chiến tranh. Năm 1945, chính quyền Cộng sản Ba Lan coi ông là kẻ phản bội vì đã khoác áo kẻ thù. Dẫu vậy, giới sử học cho rằng động cơ của ông xuất phát từ mong muốn sinh tồn và duy trì sự nghiệp hơn là niềm tin chính trị. Dù lý do là gì, mọi kỷ lục cùng những bàn thắng từng ghi cho đội tuyển Ba Lan trước đây đều bị xóa khỏi sử sách. Ông bị cấm trở về quê hương, tên tuổi bị xóa bỏ khỏi lịch sử bóng đá nước nhà suốt nhiều thập kỷ.

Bước ngoặt chiến tranh khi khoác áo Đức Quốc xã

Khi Phát xít Đức xâm lược Ba Lan năm 1939, Wilimowski buộc phải ký Volksliste để được chơi bóng – đây là lựa chọn sinh tồn, không phải chính trị. Từ 1941 đến 1942, ông khoác áo đội tuyển Đức 8 trận, ghi 13 bàn. Hậu quả: chính quyền Cộng sản Ba Lan liệt ông là phản bội, xóa sổ mọi kỷ lục. Tên ông bị cấm nhắc đến suốt nhiều thập kỷ. Sau chiến tranh, ông sống ở Tây Đức và tiếp tục chơi bóng chuyên nghiệp đến năm 1955, không bao giờ được phép trở về quê hương.

Mãi về sau, Ba Lan dần có cái nhìn thông cảm hơn. Huyền thoại huấn luyện viên Kazimierz Górski từng ca ngợi Wilimowski là cầu thủ 'đáng kinh ngạc'. Sau khi ông qua đời năm 1997 tại Karlsruhe, tên tuổi và đóng góp được ghi nhận lại. Ngôi mộ ở Karlsruhe vẫn được các cổ động viên Ruch Chorzów chăm sóc. Kỷ lục 4 bàn thắng trong một trận thua tại World Cup năm 1938 của ông vẫn tồn tại đến nay – đây là cầu thủ đầu tiên làm được điều này trong lịch sử giải đấu.